Tatoeages. Er wordt geschat dat 12% van de europeanen er een heeft. Het aantal mensen met een tatoeage is de laatste decennia flink gestegen, net als het aantal toepassingen van tatoeages; denk aan permanente make-up en dermatografie van de tepel en tepelhof bij borstreconstructies.

In het algemeen verloopt het zetten van een tatoeage zonder ernstige complicaties. Er kunnen zich echter een grote verscheidenheid aan dermatologische complicaties voordoen bij tatoeages, zoals infecties, maligniteiten en inflammatoire aandoeningen zoals allergische reacties en auto- immuunziekten.  Tevens zijn er belangrijk gezondheidsrisico’s omwille van toxische stoffen die de inkten kunnen bevatten.

En als laatste kan je spijt krijgen van je tattoo…

Wat is een tattoo

Tatoeages zijn kleurveranderingen in de huid door kleurstoffen die opzettelijk of per ongeluk in de huid zijn aangebracht. Tatoeages die niet met opzet ontstaan worden vooral gezien na verkeersongevallen op asfaltwegen. Kleine asfaltdeeltjes die tijdens een val in een schaafwond gedreven worden kunnen een permanente grijs-verkleuring van de huid veroorzaken. 

Verreweg de meeste tatoeages zijn opzettelijk aangebrachte afbeeldingen ter versiering van de huid. Het aanbrengen van tatoeages kent een zeer lange geschiedenis die teruggaat tot de prehistorie en tatoeage werd door vele volkeren op alle continenten toegepast.

Tatoeages kunnen ook om medisch-cosmetische redenen worden toegepast, bijvoorbeeld bij de reconstructie van een tepel na borstkanker operaties.

Ook bestaan tijdelijke tatoeages. Hierbij wordt het pigment minder diep in de huid gebracht. Een voorbeeld is microblading van wenkbrauwen om de wenkbrauwen voller te laten lijken

Wetgeving: veiligere inkt en wie mag verwijderen?

Twee zaken zijn hier belangrijk. De voorbije jaren werd terecht kritisch gekeken naar de gezondheidsrisico’s van tatoeage-inkt, niet alleen door vuile naalden maar ook door de chemische bestanddelen. Omdat die stoffen een leven lang in het lichaam kunnen blijven, bestaat het risico op langdurige blootstelling.

Sinds januari 2022 beperkt de Europese REACH-verordening daarom duizenden gevaarlijke chemische stoffen in tatoeage-inkt en permanente make-up. De beperking viseert onder meer stoffen die kanker of genetische mutaties kunnen veroorzaken, reproductietoxische stoffen, en stoffen die de huid sensibiliseren of irriteren. Het doel is niet tatoeages verbieden, wel de gebruikte kleuren veiliger maken. Daardoor zullen chronische allergische en ontstekingsreacties naar verwachting afnemen.

En in België is het laseren van een tatoeage wettelijk een medische handeling, geen schoonheidsbehandeling. Het is voorbehouden aan artsen met laserexpertise of  onder hun rechtstreeks toezicht en verantwoordelijkheid. Een schoonheidssalon, tattooshop op zelfstandige verpleegkundige die dit toch doet, oefent onwettig de geneeskunde uit.

Complicaties 

Allergische reactie

De meest voorkomende chronische tattoo reacties zijn contactallergische reacties. Hoofdzakelijk zijn dit allergische reacties op een tatoeage pigment. De meest voorkomende complicatie die gezien wordt is allergie voor inkt, voornamelijk op rood of diens spectrum (roze, paars, magenta, oranje en bruin). Deze reacties veroorzaken jeuk, pijn en zwelling ter plaatse van de rood getatoeëerde huid, gemiddeld 12 maanden na het zetten van de tatoeage. Mogelijke behandeling zijn lokale of intralesionale corticosteroïden, of verwijdering CO2-laser. Echter, littekenvorming is een belangrijke complicaties. 

Auto-immuunziekten

Patiënten met een chronische auto-immuun huidziekte zoals psoriasis, vitiligo, lichen planus, sarcoïdose en lupus erythematodes lopen het risico dat de huidziekte zich manifesteert in de tattoo. Een mogelijke verklaring hiervoor is het Köbnerfenomeen: hierbij ontstaat of breidt een huidziekte zich uit naar plaatsen waar de huid een of ander trauma heeft ondergaan. Overigens is niet zelden de aangedane getatoeëerde huid zelfs de eerste presentatie van de aandoening.

Andere complicaties

Infecties zijn nog steeds de meest voorkomende complicaties bij tatoeages. Infecties komen voor bij niet steriele omstandigheden: viraal, bacterieel, schimmel

Giftige en/of kankerverwekkende stoffen (AZO-kleurstoffen)

Papulonodulaire reacties op zwarte tatoeages, vaak gepaard gaande met pijn en jeuk

Verwijdering van tatoeages met laser

De pigmentlaser wordt beschouwd als de gouden standaard voor verwijdering van ongecompliceerde tatoeages. Op de markt zijn echter diverse alternatieve producten beschikbaar, waaronder bepaalde crèmes met een bijtende of etsende werking, onder andere gebaseerd op melkzuur. Gebruik hiervan kan resulteren in serieuze complicaties, zoals ulceraties, infecties of littekens.

Een tatoeage verwijderen met laser

De pigmentlaser geldt als de gouden standaard voor het verwijderen van ongecompliceerde tatoeages. Op de markt circuleren ook alternatieven, zoals crèmes met een bijtende of etsende werking, vaak op basis van melkzuur. Blijf daar weg: ze kunnen ernstige complicaties geven, van ulceraties en infecties tot littekens.

Hoe werkt een laserbehandeling?
De laser stuurt energie voorbij de bovenste huidlaag tot in de lederhuid, waar de inktdeeltjes zitten. Die energie breekt de inkt in kleinere fragmenten, waarna je lymfestelsel ze op natuurlijke wijze geleidelijk opruimt. Daarom verloopt verwijdering altijd over meerdere sessies. De juiste apparatuur versnelt dat proces en maakt het veiliger en aangenamer, maar tovert niets weg in één keer.

Het verschil tussen de soorten lasers
Hier zit veel verwarring. Klassieke Q-switched nanoseconde-lasers werken vooral via warmte. Een echte picoseconde-laser werkt met pulsen die ongeveer duizend keer korter zijn, gemeten in picoseconden, één biljoenste van een seconde. Daardoor verbrijzelt hij het pigment vooral mechanisch, foto-akoestisch, met minder warmte in de omliggende huid.

Q-switched nanoseconde
De klassieker, maar verouderde technologie. Effectief, maar werkt voor een groot deel via warmte. Daardoor bij verkeerd gebruik meer kans op huidschade.

Picoseconde
Pulsen ongeveer duizend keer korter. Fijnere fragmentatie, minder warmte, vaak minder sessies en een lager risico.
En let op met de term “picolaser”. Veel toestellen dragen een pico-klinkende naam zonder echt in de picoseconde-range te werken. Sommige vuren op bepaalde golflengtes nog steeds nanoseconde-pulsen, letterlijk duizend keer trager. Net dáár wilden wij geen compromis sluiten.

Onze keuze: de PicoWay van Candela
Daarom werken wij met de PicoWay (Candela), een echte picoseconde-laser. Hij combineert drie golflengtes, elk voor andere pigmenten:

532 nm voor warme kleuren zoals rood, oranje en geel.
730 nm voor de koppige kleuren blauw en groen.
1064 nm voor zwart, bruin en donkerblauw, en het veiligst voor donkere huidtypes.
De pulsen liggen tussen 250 en 450 picoseconden. Door dat foto-akoestische effect versplintert het pigment in minuscule deeltjes, zonder de bovenste huidlaag te oververhitten. Dat verlaagt het risico op pigmentverschuiving en littekens. Voor jou betekent dat doorgaans sneller klaar, met minder kans op bijwerkingen, ook bij meerkleurige tatoeages. We beloven geen wonder en geen vast aantal sessies, wel een aanpak die op snelheid én veiligheid mikt.

Hoeveel sessies, en hoeveel tijd ertussen?

Geen enkele laser verwijdert een tatoeage in één sessie, eerlijk is eerlijk. Meestal zijn meerdere behandelingen nodig. De tijd tussen sessies hangt af van hoe snel je lymfestelsel het pigment opruimt, en dat verschilt per lichaamszone:

Gelaat en hals: ongeveer 6 weken, want hier is de doorbloeding het sterkst.
Romp: ongeveer 6 tot 8 weken.
Armen en benen: ongeveer 8 weken, en lager op de benen, enkels, voeten en handen eerder 8 tot 12 weken.
Vaak geldt: langer wachten geeft per sessie méér resultaat, omdat je lichaam meer tijd kreeg om te klaren. We forceren het tempo dus niet. Snelheid mag nooit voor veiligheid gaan.

Onze aanpak

Bij De Huidkliniek in Oostduinkerke gebeurt elke verwijdering binnen een medisch kader. We beoordelen eerst je tatoeage of PMU, je huidtype en je voorgeschiedenis, en we zijn eerlijk over wat haalbaar is.  Als verwijzingscentrum zien we ook complexere gevallen en huid die elders al behandeld werd.